Афганистандагы окуялар Борбор Азия өлкөлөрүнө кандай таасир тийгизет? Серепчинин пикири

Аналитика, Окуялар тизмеги, Статьялар 16 Авг 2021 20:11
0 ой-пикир

«Талибан» кыймылы жекшемби күнү Афганистандын аймагын толугу менен көзөмөлгө алганын жарыялады. Бул окуялар Борбор Азия өлкөлөрүнө кандай таасирин тийгизери тууралуу белгилүү теолог, Кыргызстандын уламалар кеңешинин мүчөсү Кадыр Маликов айтып берди.

“Афганистандагы абал Борбор Азияда олуттуу аскердик-саясий өзгөрүүлөргө алып келет, улуттук жана аймактык коопсуздукка коркунучтар жаралат жана бул коркунучтардын мүнөзү дагы өзгөрөт.

Учурда Афганистан аркылуу туруксуздук алкагы түзүлүүдө, туруксуздук биринчи кезекте Тажикстандын, Өзбекстандын, Түркмөнстандын, Ирандын жана Кытайдын мамлекеттик чек араларына жакындап келе жатат жана Россиянын кызыкчылыктарына дагы коркунуч туулууда.

Стратегиялык жана эл аралык изилдөө борбору (CSIS Вашингтондо) өз учурунда анализдин натыйжасында АКШнын кызыкчылыгына эң чоң коркунуч жараткан Кытай экенин белгилеп, андан соң аймактык коркунучту Россия жана Иран жаратат деп аныктаган. Мунун баары Борбордук-Азия чөлкөмүндө.

Афганистандан башталган туруксуздуктун географиясы Борбор Азияга чейин кеңейери барган сайын реалдуу болуп бара жатат.

Чоң оюнчулардын геосаясий атаандаштыгынын күч алышы маалымат согушунун курчушуна алып келет. Бирок Борбор Азия өлкөлөрүнүн көбүндө материалдык, техникалык жана интеллектуалдык мүмкүнчүлүктөр жок болгондуктан, алардын маалымат согушуна бирдей шартта катышуусу чектелген.

Бул жаңы жобо аймак өлкөлөрүн коопсуздук маселелерин биринчи орунга коюуга түртүүдө.

Анын үстүнө, региондогу светтик саясий режимдеги аң-сезимдеги саясий туруксуздуктун оор кесепеттерин баштан кечирүү тажрыйбасы туруктуулук жана коопсуздук көйгөйүн жаратып, бул режимдердин гана эмес, улут мамлекеттеринин саясий картада бар же жок болуп кетүү көйгөйүнө айлантат.

Бул учурда көптөгөн суроолор туулду: Саясий элита региондогу өзгөрүүлөрдү кандай кабыл алууда жана алар өзгөрүүлөрдүн олуттуулугун жана процесстердин маңызын түшүнүп жатышабы?

Аныкталган коркунучтардын арасында региондогу тышкы таасир этүүчү факторлор активдешкенинен тышкары (дүйнөлүк державалардын катышуусу), социалдык жана саясий адилеттүүлүк, коррупция менен күрөшүү, маалымат каражаттарынын эркиндиги ж.б. сыяктуу көйгөйлөр бар.

Диалог жүргүзүү, жарандардын мамлекетке ишенимин арттыруу, ар кандай диний топторду, атеисттерди, деги эле бардык жарандарды улуттук мамлекеттин жана анын көз карандысыздыгынын алкагында бир топко бириктирүүчү факторлорду издөө маанилүү”,-деди Facebook баракчасына Маликов.

Ой-пикир калтыруу

Ваш e-mail не будет опубликован.

Конул бурунуз: Сиздин пикириниз сайттын администраторунун модерациясынан кийин жайгаштырылат.