Таалайбек Сарыбашов Ош облусунда губернатор, Алай районунун акими болуп иштеген. Митингге чогулгандардын басымдуу бөлүгү Алайдан келгенин айтышууда.

Митингде сөз сүйлөгөндөр «өкмөт башчылыкка мурдагы кылмыш дүйнөсүнүн өкүлдөрү эмес, таза, адилет, ачык-айкын иштей турган жаш лидерлер келсин» деп талап кылышууда. Активист Улан Үсөйүн чогулгандарга модераторлук кылып жатат.

«Бир Бол» партиясынан депутаттыкка талапкер Руслан Акматбек уулу:

«Бардык саясий тараптарды чакырып, кеңешип иш кылышсын. Жең ичинен сүйлөшпөй, ачык-айкын аракеттерди жасашсын. Азыр эл билбеген бийликти орнотууга аракет кылышууда. Маселе бир кишиде эмес, өлкөбүз үчүнчү жолу революция жасап, кайра эски жолго түшүп жатабыз. Коом өзгөрүү жолуна түшөт деп ойлогонбуз. Элдин үмүтүн бир ууч топ менчиктеп алды», — деди.

Сүрөт интернеттен алынды

Бирок кийинчерээк митингде бийликке каршы сөздөр айтылып, 4-октябрда өткөн парламенттик шайлоонун жыйынтыгын жокко чыгаруу талабы коюла баштады.

Саат 11:00гө карата аянтта миңден ашуун адам чогулуп турат. Митингде “Бийлик алмашты, кайра эле мурдагы жегич-ичкичтер бийликке келип алышпасын” деген сөздөр айтылып жатат.

4-октябрда Кыргызстанда кезектеги парламенттик шайлоо өттү. 5-октябрда Бишкекте анын жыйынтыгына нааразы партиялар митинг өткөрүп, натыйжада митингчилер президенттин жана парламенттин кеңсесине кирип барышкан.

Сүрөт интернеттен алынды

Ошондой эле, буга чейин Нарын облусунун эли дагы митингге чыкканы айтылган эле.

Белгилей кетсек, бүгүн, 5-октябрда “Ала-Тоо” аянтында бир нече партиянын митингдери өтүп жатат.

Аянтка биринчи болуп “Социал-демократтар” партиясы келди – алардын митинги саат 11: 00гө белгиленген.

Артынан – саат 12: 00дө бир эле учурда беш партия жолугушуу өткөрүү үчүн чогулушту. “Мекен Ынтымагы”, “Чоң Казат”, “Ыйман Нуру”, “Реформа” жана “Ордо” бириккенин билдиришти. Алар шайлоонун жыйынтыгын тааныбай, аларды жараксыз деп табууну талап кылышууда.

Митинге шоу-бизнестегилер, атактуу, аттуу-баштуулар кошула баштады.

Чогулгандар алдында сүйлөп жатып «Бир Бол» партиясынын өкүлү Алмамбет Шыкмаматов өлкө келечеги үчүн күрөштү улантууга чакырды:

«Шайлоо эмес, бандиттер менен уурулардын парламентти жана өкмөттү сатып алуусу болду. Ар бир аймакта шайлоо кандай ыплас өткөнүн көрдүңөр. Эгер бүгүн ушуга жол берип койсок, дагы беш-он жыл ушулардын эксплуатациясынан кутулбайбыз».

Митингде шайлоо ыплас өткөнү, анын жыйынтыгын жокко чыгаруу жана жаңы шайлоо өткөрүү керектиги айтылып жатат.

Партия лидерлери митинге келгендердин башынан бир тал да түшпөйт деп билдиришти.

Сүрөт интернеттен алынды

Партиянын Москвадагы өкүлү Мирлан Ураимов «Азаттыкка» акцияга 50дөй киши чыкканын билдирди. Чогулгандар «Бүтүн Кыргызстан» партиясынын алдыдагы парламенттик шайлоого катышуу үчүн БШКдан каттоодон өтпөй калганына нааразылык билдиришүүдө.

Алар партияны каттоодон өткөрүүнү талап кылып, «Сот, адилеттүү бол!», «»Бүтүн Кыргызстан» катталсын!» деген жазууларды көтөрүп турушат. Акция өтүп жаткан жерге келген Орусиянын полиция кызматкерлери плакаттарды алууну талап кылды.

Ураимов бул тынч акция экенин, чогулгандар талаптарын айткандан кийин 2-3 саат ичинде таркай турганын маалымдады.

Кыргызстанда парламенттик шайлоо 4-октябрда болот. Борбордук шайлоо комиссиясы (БШК) 3-сентябрда шайлоого 15 саясий партияны талапкер катары каттаган. Боршайкомдун чечими менен «Актив» жана «Бүтүн Кыргызстан» саясий партиялары шайлоого катышуу укугунан ажыратылган.

«Бүтүн Кыргызстан» саясий партиясы БШКнын чечимин «саясий чечим» деп атап, сотко кайрыла турганын билдирген.

Митингге чыккандар шайлоонун үгүт иштери баштала электе эле айрым жерлерде акча таратыла баштаганын, ага Борбордук шайлоо комиссиясы (БШК) чара көрбөй жатканын сынга алышууда.

Депутат тамаша иретинде Бишкектеги соода борборлорунун биринин алдына “Качан биздин аймакта музыка болот?” деген жазуу менен чыккан.

Белгилей кетсек, Instagram социалдык тармагында Кыргызстандын аймагында гана сториске музыка коюууга болбойт.

Натыйжада эл менен күч түзүмдөрү кагылышып,  ондогон адам кармалып, оор жаракат алгандар дагы бар.

Александр Лукашенко президенттик шайлоодо мамлекеттик экзит-поллдун жыйынтыгына ылайык добуштардын 79,7% алды. Оппозициянын негизги талапкери болгон Светлана Тихановская сурамжылоо боюнча добуштардын 6,8% гана ээ болду.

Буга чейинки тургундардын кайрылууларынан кийин айылдын аягына атайын пост коюлуп, жүк ташуучу унаалар өткөрүлбөйт деп айтылган. Бирок айыл тургуну Өмар Балтабаев жүк ташуучу унаалар посттон кантип өтүп жатышканын түшүнбөй жатканын билдирди.

«Биз эки жылдан бери акимге, айыл өкмөт башчысына кайрылып жатабыз. Жолубузга Н.Исановдун 70 жылдыгына карата асфальт төшөлгөн. Күнүнө 30-40 жүк ташуучу унаа көмүр жүктөп өтүп, жолду бузуп жатышат. Аларга айылдын сыртынан жол бөлүнгөн. Көпчүлүгү ошол тараптан жүргөнү менен түндө посттон өтүп, каттап жатканын көрсөткөн видеолор бар», — деди Өмар Балтабаев.

Чогулгандар пост коюлганы менен маселе чечилбей жатканын айтышты. Алар менен акимдин биринчи орун басары Замирбек Жапаров жолукту.

«Бул жол 3-4 жылдан бери көзөмөлдө турат. Мамлекеттин жолу экен, аны тосуп койгонго да акыбыз жок. Бир жагынан эл койгон талап деле туура, жол бузулуп жатат. Себеби жүк ташуучулар 10 тонна жүктөй турган унаага 20 тонна көмүр жүктөп алышат деп айтылууда. Июндун башында дагы эл ызы-чуу кылганынан аким, РИИБдин жетекчиси, жол башкармалыгынын жетекчиси, айыл өкмөт башчы баары катышып, пост коюлган. Ноокат РИИБдин жетекчиси көзөмөлдү өз мойнуна алып, кызматкерлер жайгаша турган жерин, тамак-ашын уюштуруп бергенбиз. Иш жакшы эле жүрүп жаткан. Ошондой эле “Бел-Алма” көмүр кенинин жетекчиси менен да жолугуп, талаптарыбызды айтканбыз. Ал унаалар жеке жактарга таандык болгондуктан айдоочуларды башкара албайбыз дешти. Бирок биз жүктү нормага ылайык жүктөгүлө, айдоочуларга түшүндүрүп айткыла дегенбиз. Алардын арасында мамлекеттик мектептерге, бала бакчаларга, ооруканаларга кышкыга көмүр ташышат. Айылдын сырты менен каттагыла деген эскертүү берилген. Ал жактагы жолду алыс деп жатышат. Асфальт төшөлгөн жол анча деле бузулган эмес. Чуңкурлар бар, бирок алар жаан-чачындан бузула берет экен. Азыр эми ошол жерге барып, башка жолдорун караштырабыз», — деди Замирбек Жапаров.

Сөз болуп жаткан Көк-Бел айылындагы жол 2013-жылы курулган.

Ош ОИИБдин басма сөз кызматы билдиргендей, бүгүн, 4-августта 30 чакты тургун акимге арыз менен кайрылган. Жергиликтүү бийлик кандай чечим чыгарса, ошого жараша чара көрүлөт.

Сүрөт, маалымат «Турмуш» басылмасынан алынды

Анын айтымында, активисттер мамлекет башчыдан кесиптик кошуундар уюмунун айланасында түзүлгөн кырдаалга көңүл буруп, териштирүүнү атайын кызматка өткөрүп берүүнү суранышты.

«Бир топ кылмыш иштери козголгон, — деди ал. — «Биз тарап болобу, тигил тарап болобу, баарын чогултуп, Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттин комитеттин кароосуна өткөрүп бергиле» деген талап менен Сооронбай Шариповичке кайрылдык. Милицияга жана Финполго караганда баарын бир мекеме алса депутаттардын таасири азыраак болот деген ойдобуз. Профсоюздардын ишине байланыштуу жазылган мыйзамдарга да каршылыгыбызды билдирип келатабыз».

Профсоюз жетекчиси Асанакунов төрагалык кызматтан мыйзам негизинде алынганын жана буга быйыл февралда Кесиптик кошуундар бирикмесинин кеңешинин чечими себеп болгондугун кошумчалады.

Эске салсак, Республикалык федерацияга жетекчи болуп 2017-жылы Мирбек Асанакунов дайындалган.

Асанакунов федерацияны мыйзамсыз жетектеп тургандыгы тууралуу арызды Биринчи май райондук, Бишкек шаардык соту былтыр канааттандырып, бирок Жогорку сот быйыл январь айында жокко чыгарган.

Буга чейин бир нече ирет Бишкекте Асанакуновдун кызматтан кетишин талап кылган акция өткөн.

Маалыматка ылайык, үстүбүздөгү жылдын 11-июль күнү Бишкек шаарынын мэриясына жана Бишкек милициясына 13-июль күнү Ала-Тоо аянтында тынчтык митингин өткөрүү жөнүндө кайрылуу менен Т.А. аттуу жаран кайрылган. Ошол эле күнү Бишкек мэриясынын муниципалдык администрациясынын башчысынын Биринчи май району боюнча орун басары А.Малдыбаев тарабынан кайрылган жаранга кабарлама жөнөтүлгөн. Анда Бишкек шаарынын Жарандык коргонуу боюнча комиссиянын буйругуна ылайык, 2020-жылдын 12-май күнүнөн баштап спорттук, коомдук жана башка иш-чараларды өткөрүү Бишкек шаарынын аймагында убактылуу токтотулганы айтылган.

Андан сырткары, коронавирус илдетине байланышкан Бишкек шаарындагы өзгөчө кырдаал режимин эске алуу менен КРнын “Тынчтык митингин өткөрүү жөнүндө” мыйзамынын 11-беренесинин 3-бөлүмүнө ылайык, Бишкек шаарында эпидемиологиялык кырдаалдын жакшырышына чейин жогорудагы иш-чарасын өткөрүү убактысын өзгөртүү сунушталган.

Ошондой эле “Коомдук саламаттыкты сактоо жөнүндө” мыйзамында жугуштуу оорулардын пайда болуу жана жайылуу коркунучу бар учурда чектөө иш-чаралары (карантин), анын ичинде массалык иш-чараларды өткөрүүгө тыюу салынат.

“Тыюу салууга жана кабарлама алгандыгына карабастан, 25-30 тегерегиндеги белгисиз адамдар 2020-жылдын 13-июлунда болжол менен саат 11:20 чамасында Бишкек шаарынын Ала-Тоо аянтынын ар кайсы бөлүгүндө чогулушкан. Буга байланыштуу санитардык-эпидемиологиялык талаптарды жана “Тынчтык митинги жөнүндө” мыйзамдын талаптарын бузууну болтурбоо боюнча алдын алуу иш-чараларын өткөрүү үчүн топтолгондордун ичинен Бишкек шаарынын Биринчи май РИИБге төмөнкү жарандар жеткирилди: 1999-жылы туулган С.Ж., 1993-жылы туулган Р.А., 1997-жылы туулган Ж.А., 1998-жылы туулган Ж.Н., 2003-жылы туулган Н.Б., 1991-жылы туулган З.А., 1998-жылы туулган Ж.А., 1990-жылы туулган Т.К.”, — деп айтылат маалыматта.

Баардыгы Бишкек шаарынын тургуну болушат. Жогорудагы көрсөтүлгөн бардык жарандарга түшүндүрүү иштери жүргүзүлүп, андан соң коё берилди.

«Бизге эч нерсе түшүндүрүшкөн жок. Болгону, «Бийликти күч менен алууга аракет жасоо» беренеси менен иш козгоп коюшканы маалым болду. Эл согуштагыдай өлүп жатат. Биз шайлоо болбосун деген жокпуз, мөөнөтүн жылдыралы, шайлоого деген 700 миллионду элди аман алып калууга жумшайлы деп гана айтып жатабыз» -дейт акциянын катышуучусу Кудайберген уулу Тилекмат.

Митингке келгендер мыйзам бузбаганын, шайлоо мөөнөтүн башка убакытка которуу тууралуу пикирин билдирүү үчүн гана тынч акцияга чыгышканын белгилөөдө.

Ал эми милиция өкүлдөрү аларды кармап кетүүдө мыйзам бузулбаганын, коронавируска байланыштуу бир жерде чогулууга уруксат жок экенин айтышты.

Эске сала кетсек, президент Сооронбай Жээнбеков кезектеги парламенттик шайлоону 4-октябрда өткөрүү тууралуу жарлыкка 3-июлда кол койгон.

13-июлга карата Кыргызстанда коронавирус жуккандардын жалпы саны 11 миң 117ге жетти. Алардын ичинен 1781и медицина кызматкери. Илдеттен 3460 жаран айыкса, коронавирус жуктурган 147 адам каза болду.

Уюштуруучулардын айтымында, митинг “Маалыматты манипуляциялоо тууралуу” мыйзам долбооруна каршы уюштурулуп жатат. Жүрүш «Эркиндик» сейил багынан башталып, парламент имаратынын жанында жыйынтыкталат.

Жалпысынан акцияга 300гө жакын жарандык активисттер чогулду. Алар беткап тагынып, дистанцияны сактоо менен Темир жол бекетинин имаратынын жанынан Эркиндик проспектисинен тарта, Ак үйгө чейин барышарын айтышууда.

Жарандык коом, эл аралык жана медиа уюмдардын каршылыгына карабай, аталган мыйзам долбоору 26-июнда үчүнчү окуудан кабыл алынган. Социалдык тармактардын колдонуучулары бул мыйзам «сөз эркиндигине каршы багытталат» деп сындап жатышат.

Авторлор өздөрү мыйзам жеке адамдын намысын, абийирин Интернеттеги ушак, жалаалардан коргоого өбөлгө болот деген негиз келтиришкен.

Эскерте кетсек, 2019-жылы жарандык активисттер парламент имаратынын алдында эки жолу «#REакция» деп аталган акция өткөрүшкөн. Анын катышуучулары бийликти сөз эркиндигин коргоого, коррупция менен күрөшүүгө чакырган. Бийлик бул нааразылык акциялары боюнча үн каткан эмес. 

Жарандык коом, эл аралык жана медиа уюмдардын каршылыгына карабай, аталган мыйзам долбоору 26-июнда үчүнчү окуудан кабыл алынган. Социалдык тармактардын колдонуучулары бул мыйзам «сөз эркиндигине каршы багытталат» деп сындап жатышат.

Авторлор өздөрү мыйзам жеке адамдын намысын, абийирин Интернеттеги ушак, жалаалардан коргоого өбөлгө болот деген негиз келтиришкен.

Эскерте кетсек, 2019-жылы жарандык активисттер парламент имаратынын алдында эки жолу «#REакция» деп аталган акция өткөрүшкөн. Анын катышуучулары бийликти сөз эркиндигин коргоого, коррупция менен күрөшүүгө чакырган. Бийлик бул нааразылык акциялары боюнча үн каткан эмес. 

Отурум айыпталуучулар Шаманов менен Капарбек уулунун жактоочусу Сыдыгалиев, айыпталуучу Карыпбек уулунун жактоочусу Сатыбалдиев жана айыпталуучу Атамбаевдин жактоочулары Жоошев менен Слесаревдин келбегендигине байланыштуу 15-июнга жылдырылды.

Ал эми соттун алдында мурдагы президент Алмазбек Атамбаевге каршы митинг өтүүдө. Акциянын катышуучулары «Алмазбек Атамбаев командасы менен камалсын!», «Карызды төлөсүн!», «Уурулар камалсын!» , «Атамбаев өлкөнү карызга белчеден баткандырганы үчүн жооп бериш керек!» деп кыйкырып турушат.

Соттун жанында Кой-Таш окуясы боюнча айыпталгандардын жакындары да турушат. Алар митинг «шектүүлөргө психологиялык басым жасоо үчүн атайлап уюштурулган» деп эсептешет.

Эскерте кетсек, 7-август күнү мурдагы президент Алмазбек Атамбаевди тергөө органдарына күчтөп алып келүү учурунда күч түзүмдөрү менен мурдагы президенттин тарапташтары ортосунда кагылышуу болгон. Анын жыйынтыгында атайын даярдыктагы бөлүктүн кызматкери каза болуп, ондогон адам ар кандай жаракат алган.

«Биринчи Май райондук соту Равшан Жээнбековдун баш коргоо чарасын 18-июлга чейин узарткан. Ага карата шаардык сотко биз даттануу менен кайрылганбыз. Бирок шаардык сот бул өтүнүчүбүздү канааттандырган жок. Биз буга каршыбыз. Себеби Жээнбеков негизсиз гана камакта отурат», — деди Жоошев.

Ошондой эле шаардык соттун алдында Равшан Жээнбековду колдогондордун митинги өттү. Алар абактагы саясатчыны бошотууну талап кылышты.

Равшан Жээнбеков 2019-жылдын 12-декабрында Кой-Таш окуясы боюнча жүрүп жаткан иштин алкагында Ички иштер министрлиги тарабынан кармалган. ИИМдин басма сөз кызматынын маалыматына ылайык, Равшан Жээнбековго Жазык кодексинин «барымтага алуу», «массалык баш аламандык уюштуруу» жана «бийликти күч менен басып алуу» боюнча айып коюлган.