Чечилбеген маселе болбойт: Боордош эл менен мамилебиз тереңдейт

Аналитика, Окуялар тизмеги, Статьялар 14 Мар 2021 05:13
0 ой-пикир

Жазгүл Урмамбетова — атайын Еlgezit.kg үчүн

Садыр Жапаров Ташкент шаарында мамлекеттик иш сапары менен өткөн аптада барды. Буга чейин президент Казакстанга, андан мурда Россияга барып бир топ келишимдерге кол коюп келген. Бул саам мамлекеттик сапар Ташкент шаарында «Эгемендик» аянтындагы «Көз карандысыздык жана гуманизм» монументине гүл коюу менен башталды.

Андан соң «Куксарой» резиденциясында президент Садыр Жапаров менен Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёевдин расмий жолугушуу аземи болуп, кийин мамлекет башчылары чакан жана кеңейтилген форматтарда эки тараптуу сүйлөшүүлөрдү жүргүзүштү. Сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгы менен эки өлкөнүн президенттери Биргелешкен билдирүү кабыл алышты. Анда ачык-айкын, достук жана конструктивдүү маанайда өткөн сүйлөшүүлөрдүн үзүрлүү болгондугу белгиленди. Ооба, коншу мамлекет олуттуу жетишкендиктерге жетишип жаткандыгы дароо байкалып турду. Эмгекчил, сабырдуу деп таанылган Өзбекстандын эли учактарды дагы чыгарып жатканын Садыр Жапаров кийин, «Азаттыкка» берген маегинде баса белгиледи. Ошону менен катар ал, «биз тиш чыгарган фабрика да курбаптырбыз, мен абдан уялдым», деп айтканы бар. Айтор, Өзбекстан Кыргызстандын экономикасынан бир кыйла алдыга жылганын мында баргандар белгилеп, биз үлгү ала турчу мамлекетке айланганын айтпаса да белгилүү болуп калды. Инфраструктура, курулуш, завод-фабрика тынбай иштеп жаткандыгы, меймандостук мамиле кылгандыгы башкалардан айырмаланып турду. Кыскасы биз дагы далай иштерди жасашыбыш керек экен, тынбай иштеп, жыйынтык чыгарышыбыз керек деп баргандар тышынан үн катпаса да, ичинен ойлонушкандыр…

Өмүрбек Абдырахман, саясатчы: «Кыргызстан базар менен тойкананын деңгээлинде кала берди»

-Биздин бийлик көп фабрикаларды салган: Ивановкадагы тери заводу, Бишкектеги мебель фабрикасы, Жалал-Абаддагы балдар тамак-аш комбинаты, Беловодскиде жүгөрү иштетүүчү комбинат, Быстровкада линолеум заводу, Токмоктогу кагаз комбинаты, дагы бир топ заводдор салынган. Бул ишканалар кредитке салынган, бийлик тарабынан иштетилген. Бирок, бири да иштеген жок. Ал эми насыянын акчасын салык төлөгөн бизнесмендердин мойнуна тагылган. Ошентип же мамлекет курган ишканалар иштеген жок, же бизнес үчүн шарт түзүлгөн жок. Немистердин технологиясы менен мен курган мебель фабрика жок кылынган. Ушул себептен Кыргызстан базар менен тойкананын деңгээлинде кала берди. Президентибиз алган «Жыргалаң» көмүр кени да иштебей калды…

Садыр Жапаров бул саздан чыгуунун жолун көргөзүп, экономика, бизнес үчүн мыкты шарт түзүп, коррупциялык жана бюрократиялык системаны жок кылса өнүгүү башталат эле…-, дейт Абдрахман.

Саясат таануучулар белгилегендей, бардык эле мамлекеттер Садыр Жапаровду жогорку денгээлде тосуп алышты. Туура жаны шайланган президент, таза, ишеним жаратат. Бирок, биз бир топ жылдар артка кеттик. Эми ошону кайра калыбына келтирип, алдыга жылуу пландары ишке ашыруу керек.

Садыр Жапаровдун Өзбекстан Республикасына болгон мамлекеттик сапарынын алкагында кыргыз-өзбек биргилишкен кызматташуусун өнүктүрүүгө багытталган бир катар документтерге кол коюлду.

Президент Садыр Жапаров менен Өзбекстан президенти Шавкат Мирзиёев Биргелешкен билдирүү кабыл алышты

Мындан сырткары, төмөнкү документтерге кол коюлду:

— Кыргыз Республикасынын Өкмөтү менен Өзбекстан Республикасынын Өкмөтүнүн ортосундагы Кыргыз-Өзбек өнүктүрүү фонду жөнүндө макулдашуу долбоору;

— Кыргыз Республикасынын Экономика жана финансы министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Мамлекеттик бажы комитетинин ортосундагы контрабанда жана бажы мыйзамдарынын бузулуусу менен күрөшүү жаатында кызматташуу жөнүндө макулдашуу;

— Кыргыз Республикасынын Энергетика жана өнөр жай министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Энергетика министрлигинин ортосундагы кызматташуу жөнүндө макулдашуу;

— Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин 2021-2022-жылдарга карата кызматташуу программасы;

— Кыргыз Республикасынын Экономика жана финансы министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Мамлекеттик бажы комитетинин ортосундагы өз ара соода кылууда товарлардын кыймылы тууралуу маалымат алмашуу жөнүндө протокол;

— Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин ортосундагы саламаттык сактоо жаатында кызматташуу жөнүндө макулдашуу;

— Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик башкаруу академиясы менен Өзбекстан Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик башкаруу академиясынын ортосундагы өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандум;

— Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Экологиялык жана техникалык коопсуздук боюнча мамлекеттик инспекциясы менен Өзбекстан Республикасынын Өнөр жай коопсуздугу мамлекеттик комитетинин ортосундагы өз ара түшүнүшүү жана кызматташуу жөнүндө меморандум;

— Кыргыз Республикасынын Экономика жана финансы министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Монополияга каршы комитетинин ортосундагы атаандаштык саясаты жаатында кызматташуу жөнүндө меморандум;

— Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Дене тарбия жана спорт министрлигинин ортосунда меморандум;

— Кыргыз Республикасынын Энергетика жана өнөр жай министринин, Өзбекстан Республикасынын Суу чарба министринин жана Өзбекстан Республикасынын Энергетика министринин электр энергиясын бири-бирине берүү боюнча протокол;

— Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Коргоо министрлигинин ортосундагы аскер жана аскердик-техника жаатында кызматташууну өнүктүрүү ниети жөнүндө протокол;

— Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Коргоо министрлигинин 2021-жылга карата кызматташуу планы;

— Кыргыз Республикасынын Өкмөтү менен Өзбекстан Республикасынын Өкмөтүнүн ортосундагы Өсүмдүктөрдүн карантини жаатындагы кызматташуу жөнүндө макулдашууну аткаруу алкагында ыйгарым укуктуу органдардын өз ара аракеттенүүсү боюнча биргелешкен иш-чаралар планы;

— Кыргыз Республикасы менен Өзбекстан Республикасынын ортосундагы өнөр жай кооперациясы жаатындагы кызматташууну кеңейтүү жана тереңдетүү боюнча практикалык чаралар планы («Жол картасы»);

— Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги менен Өзбекстан Республикасынын Маданият иштери боюнча министрлигинин ортосундагы Маданият жана искусство жаатында кызматташуу жөнүндө макулдашууну ишке ашыруу боюнча 2021-2023-жылдарга карата иш-чаралар планы;

— Кыргыз Республикасы менен Өзбекстан Республикасынын ортосундагы айыл чарба жана азык-түлүк менен камсыздоо жаатында кызматташуу боюнча практикалык иш-чаралар планы («Жол картасы»);

— 2017-жылдын 13-декабрында Ташкент шаарында кол коюлган «Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттигинин жана Өзбекстан Республикасынын Жаштар союзунун Борбордук кеңешинин ортосундагы өз ара түшүнүшүү меморандумунун» алкагында эки тараптуу кызматташууну ишке ашыруу боюнча 2021-2022-жылдарга карата иш-чараларды өткөрүү календары;

— Кыргыз Республикасынын Нарын облусу менен Өзбекстан Республикасынын Фергана облусунун ортосундагы кызматташуу жөнүндө меморандум;

— Кыргыз Республикасынын Баткен облусу менен Өзбекстан Республикасынын Фергана облусунун ортосундагы кызматташууну андан ары тереңдетүү жана кеңейтүү боюнча Жол картасы;

— Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусу менен Өзбекстан Республикасынын Наманган облусунун ортосундагы кызматташууну андан ары тереңдетүү жана кеңейтүү боюнча Жол картасы;

— Кыргыз Республикасынын Ош облусу менен Өзбекстан Республикасынын Андижан облусунун ортосундагы кызматташууну андан ары тереңдетүү жана кеңейтүү боюнча Жол картасы.

Мамлекеттик сапардын экинчи күнү Өзбекстан парламентинин кош палатасынын башчылары — Олий Мажлистин Сенат төрайымы Танзила Нарбаева жана Мыйзам чыгаруу палатасынын Спикери Нурдинжон Исмоилов менен жолугушуулардан башталды. Ошону менен катар мамлекет башчы Өзбекстандын премьер-министри Абдулла Арипов менен жолугушту. Анда Абдулла Арипов жогорку деңгээлдеги сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгында жетишилген бардык келишимдерди турмушка ашырууга даярдыгын билдирди.

Шавкат Мирзиёев: «Кыргызстан менен олуттуу жана толук масштабдуу кызматташтыкка даярбыз»

Шавкат Мирзиёев

Бул технопарк жогорку технологиялуу, атаандаштыкка жөндөмдүү, экспортко ылайыкташкан жана импортту алмаштыруучу өндүрүштү түзүү милдеттерин иш жүзүнө ашырууга багытталган өнөр жай ишканалар тобун камтыйт. Технопарктын ишмердүүлүгүнүн негизги максаты инновациялык ишкердикти өнүктүрүү үчүн жагымдуу шарттарды түзүү, бул багытта натыйжалуу мамлекеттик-жеке өнөктөштүк менен иш алпарууга көмөктөшүү болуп саналат. Мамлекет башчылары технопарктын көргөзмө залына барышып, электромобилде өндүрүш цехтерин, Өзбекстанда өндүрүлгөн продукцияларды көрүп чыгышты. Садыр Жапаров менен Шавкат Мирзиёев технопарктагы ишканалардын жетекчилери менен баарлашты. Алар мамлекет башчыларына гидроэнергетика, гоелогиялык чалгындоо, машина куруу жана башкалар жаатындагы инновациялык иштелмелер жана айыл чарба, текстиль өнүмдөрү тууралуу айтып беришти.

Ошону менен бирге технопарктагы ар кыл багыттагы инновациялык иштеп чыгууларды эске алуу менен тажрыйба алмашуу жана кызматташуу мүмкүнчүлүктөрү талкууланды.

Садыр Жапаров менен Шавкат Мирзиёев «Куксарой» резиденциясындагы Ардактуу меймандар аллеясына бак отургузушуп, Ташкенттеги «Яшнабад» инновациялык технопаркына барышты.

Өзбекстанда өндүрүлгөн транспорт каражаттары менен тааныштырууда кыргыз тарапка 20 тез жардам унаасы белек катары берилди. Ошол замат Президент Садыр Жапаров «Яшнабад» технопаркынын ишинин маанисине токтолуп, анын мындан ары кеңейип, өнүгө беришин каалады. Ал эми Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев эки өлкөнүн стратегиялык өнөктөштүк деңгээлин канааттануу менен белгиледи. Ал Кыргызстан менен олуттуу жана толук масштабдуу кызматташтыкка, ошондой эле бул максаттар үчүн бардык ресурстарды колдонууга даяр экенин айтты.

Ташкент шаарындагы «Texnopark» борборунда Өзбекстан – Кыргызстан бизнес форуму жана эки өлкөнүн ишкерлер кеңешинин биринчи жыйыны өттү.

Иш-чарага Кыргызстандын вице-премьер-министри – экономика жана финансы министри Улукбек Кармышаков, Өзбекстандын вице-премьер-министри – инвестиция жана тышкы соода министри Сардор Умурзаков, КРнын соода-өнөр жай палатасынын башчысы Марат Шаршекеев жана Өзбекстандын соода-экономикалык палатасынын башчысы Адхам Икрамов, андан тышкары эки өлкөнүн бизнес коомчулугунан 250 дөн ашык өкүл катышты. Башкы максат – Кыргызстан менен Өзбекстандын ортосундагы соода-экономикалык жана инвестициялык жаатта кызматташтыкты мындан ары өнүктүрүү, эки өлкөнүн ишкерлеринин ортосунда кызматташтыкты бекемдөө жана жаңы ачык сүйлөшүүлөр аянтын түзүү.

Кыргызстан менен Өзбекстан баштапкы капиталы 50 млн долларды түзгөн биргелешкен инвестициялык фонд түзүшөт
Аны келечекте 200 млн долларга жеткирүү пландалууда. Мындай билдирүү Кыргызстандын президенти Садыр Жапаровдун мамлекеттик иш сапарынын алкагында өткөн кыргыз-өзбек бизнес-форумунда жасалды.

Түзүлүп жаткан фонд “эки тараптуу кызматташтыкты өнүктүрүүнүн катализатору” болору жана бул бир катар жаңы биргелешкен долбоорлорду, биринчи кезекте өнөр жай кооперациясы жаатын колдоого мүмкүндүк берери айтылды.

Өзбекстандын өкмөтү белек кылган 20 тез жардам унаасы Ош шаарына алып келинди
20 даана тез жардам унаасы Ош облусуна келди

Аталган гуманитардык жардамды Саламаттык сактоо министрлигинин Ош облусундагы координатору Шаятбек Абдурахманов жана өкмөттүн Ош облусундагы өкүлүнүн биринчи орун басары Бактыбек Алайчиев тосуп алып, өзбек тарабына көрсөтүлгөн жардам үчүн ыраазычылык билдиришти.

Тез жардам унаалары жакында Саламаттык сактоо жана социалдык өнүктүрүү министрлигинин буйругуна ылайык, саламаттык сактоо уюмдарына бөлүштүрүлөт.

Кыргыз бийлиги өлкөнүн аймагында жайгашкан Сох анклавына авиакаттам ачууга даяр экенин билдирди. Президенттин аппараты өзбек тарап Кыргызстанга талаштуу Үңкүр-Тоо аймагын бере турганын жарыялады.

Бул маалыматты коомчулук бир кылка кабыл алган жок. Аксы районунун жергиликтүү тургундары Үңкүр-Тоо Кыргызстандыкы экенин айтып, президенттик аппараттын билдирүүсүн сындашты.

Ошол эле кезде Сох анклавына жол ачылса, Баткен облусу өзү анклавда калат деген кооптонуулар айтылууда.

Президенттин аппараты кайра тактоо киргизип, кыргыз тарап Өзбекстандын Сох анклавына аба каттамдарын гана ачууга даяр экенин кабарлады.

Басма сөз катчынын билдирүүсү

Кыргызстандын президентинин басма сөз катчысы Галина Байтерек президент Садыр Жапаровдун Өзбекстанга болгон мамлекеттик иш сапарынын жыйынтыгы боюнча маалымат берди. Анын комментарийи 13-мартта президенттин расмий сайтына жарыяланды. Андагы маалыматка ылайык, эки тарап кыргыз-өзбек чек арасын делимитациялоо жана демаркациялоо иштерин жакынкы 3 айдын аралыгында толук аягына чыгышы керек экен. Мамлекеттик чек араны юридикалык жактан каттоону аягына чыгаруу чек арада туруктуулукту камсыз кылары айтылды.

«Кыргыз тарап Кыргызстандын аймагында жайгашкан Өзбекстандын Сох анклавына аба каттамдарын ачууга даяр. Анклавдын жашоочулары мамлекеттик чек арадан эркин өтүшөт. Өз кезегинде, өзбек тарап Кыргызстанга ушул мезгилге чейин чек ара аймагынын тургундарынын ортосунда талаш жана саясий тиреш жаратып келген Үңкүр-Тоо аймагын берүүгө даяр», — деп айтылат расмий маалыматта. Галина Байтерек чек араны делимитациялоого байланыштуу калган талаштуу маселелерди өзбекстандык кесиптештери менен бир нече жолу жолугушууларды өткөргөн атайын комиссия чечерин билдирди.

P.S. Кыргыздар менен өзбектер жакшылап тыңшай келсе бири-бирин түшүнө алышат, тилибиз бир, дилибиз бир деп калышат жолуккан жерде. Ошол бай тамыры менен сыймыктанса болот. Борбор Азия элдерин бириктирген нерселер абдан көп, кааласа бир элдей жашаса болот, келечекте ошондой болот деп ишенcе болот. Азыр бардык жерде улутчулдукка азгырылган саясатчылар ынтымакты ыдыратып жаткандыгы айрымдарды сестентет. Бул жолугушууда мамлекеттердин президенттери бир тилде баарлашканы эки элди дагы бир жолу бириктирип, кызматташууну арттырат. Ылайым эле ошондой болсун.

Редакция макала үчүн жоопкерчилик албайт, автордун пикири редакциянын көз карашын билдирбейт.

Ой-пикир калтыруу

Ваш e-mail не будет опубликован.

Конул бурунуз: Сиздин пикириниз сайттын администраторунун модерациясынан кийин жайгаштырылат.